Jak leczenie onkologiczne wpływa na skórę? 🧬

Radioterapia to częsty element leczenia nowotworów, stosowany u dużej części pacjentów onkologicznych. Badania pokazują, że u 74–100% pacjentów poddawanych radioterapii rozwija się radiodermatitis – reakcja skórna wywołana promieniowaniem. Objawy te mogą pojawić się już w trakcie leczenia i utrzymywać się po jego zakończeniu.

Mechanizm obejmuje uszkodzenie komórek naskórka i zaburzenie odbudowy bariery skórnej w wyniku działania promieniowania jonizującego, co prowadzi do stanu zapalnego i zmian strukturalnych w skórze.

Podobnie chemioterapia może wpływać na skórę poprzez upośledzenie funkcji komórek naskórka (wraz z innymi komórkami szybko dzielącymi się), co osłabia naturalne mechanizmy ochronne skóry i sprzyja suchości i podatności na podrażnienia.

Typowe zmiany skórne związane z radioterapią i chemioterapią 🌡️

Zmiany skóry związane z radioterapią obejmują:

• zaczerwienienie i suchość skóry,

• łuszczenie się naskórka,

• miejscowe zmiany zapalne,

• w niektórych przypadkach pęcherze czy nadmierne złuszczanie (tzw. moist desquamation).

Zmiany te wynikają z działania promieniowania na warstwę komórek podstawnych naskórka i na procesy regeneracyjne skóry.

Dlaczego skóra po leczeniu onkologicznym wymaga szczególnej pielęgnacji? 💧

Skóra po radioterapii i chemioterapii:

• traci naturalną barierę ochronną,

• ma osłabioną zdolność zatrzymywania wilgoci,

• jest bardziej podatna na podrażnienia i zaczerwienienia,

• szybciej reaguje na czynniki zewnętrzne, takie jak promieniowanie UV, wiatr czy suche powietrze.

Takie reakcje są opisywane w literaturze jako częste konsekwencje terapii radiacyjnej i skojarzonej chemioterapii, szczególnie w obszarach o cienkiej skórze lub narażonych na większe dawki promieniowania.

Naukowe podstawy pielęgnacji skóry po terapii 🧪

Chociaż badania kliniczne nad pielęgnacją skóry po radioterapii są ograniczone, istnieje konsensus ekspertów co do potrzeby utrzymania funkcji bariery skóry i kontroli suchości jako elementów wspierających komfort pacjenta.

Przegląd dostępnych danych naukowych podkreśla, że reakcje skórne po radioterapii są powszechne i mogą wpływać na jakość życia, a nawilżanie i ochrona skóry są istotnymi elementami profilaktyki i opieki pielęgnacyjnej.

Najważniejsze zasady pielęgnacji skóry po leczeniu onkologicznym 🌿

🌱 1. Delikatne oczyszczanie

Podstawą jest oczyszczanie skóry bez naruszania jej bariery ochronnej. Z tego powodu warto wybierać łagodne emulsje lub olejki myjące, które nie zawierają silnych detergentów, alkoholu ani ostrych substancji myjących.

💦 2. Nawilżanie i ochrona bariery skórnej

Badania i praktyki kliniczne sugerują, że utrzymanie wilgoci i wsparcie bariery hydrolipidowej skóry sprzyjają redukcji nasilenia odczynów skórnych i zwiększają komfort.

W pielęgnacji skóry po radioterapii i chemioterapii warto sięgać po produkty, które:

✔️ pomagają zatrzymać wilgoć w naskórku,
✔️ wspierają barierę hydrolipidową skóry,
✔️ mają łagodną formułę i są możliwie minimalne w składzie,
✔️ zawierają substancje o działaniu kojącym (np. wyciągi roślinne, naturalne lipidy).

🌿 3. Wybór kosmetyków

Naturalne kosmetyki i kosmetyki wegańskie często opierają się na składnikach roślinnych, które są delikatne dla skóry i mogą wspierać procesy nawilżenia i ukojenia bez agresywnych dodatków. Stosowanie łagodnych formuł ogranicza ryzyko podrażnień i nadmiernej reaktywności skóry.

☀️ 4. Ochrona przed słońcem

Skóra po radioterapii jest często bardziej wrażliwa na promieniowanie UV, dlatego kluczowe jest stosowanie ochrony przeciwsłonecznej i unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce, jeśli lekarz na to pozwala.

Podsumowanie ✨

Skóra po chemioterapii i radioterapii może być bardziej sucha, wrażliwa i podatna na podrażnienia – co zostało opisane w wielu badaniach i analizach naukowych dotyczących radiodermatitis i reakcji skórnych po terapii. Pielęgnacja skóry wrażliwej w tym kontekście powinna się opierać na:

🌿 łagodnym oczyszczaniu,
💧 intensywnym nawilżaniu i ochronie bariery skóry,
🌱 delikatnych naturalnych kosmetykach i kosmetykach wegańskich,
☀️ ochronie przeciwsłonecznej.

Takie podejście ma nie tylko znaczenie praktyczne, ale również wspiera komfort i jakość życia osób, które przeszły intensywne leczenie onkologiczne.

📚 Przypisy

1. Chen X i in. Evidence summary: Radiation dermatitis in patients with breast cancer treated with radiotherapy – systematyczny przegląd badań. PMC 2024. Radiation dermatitis in breast cancer: Evidence summary (PMCID: PMC11362797)

2. „Jak pielęgnować skórę w trakcie radioterapii?” – Zwrotnikraka.pl. Radiation skin care during radiotherapy – Zwrotnikraka.pl

3. „Skóra po radioterapii – wpływ radioterapii na stan skóry i zasady pielęgnacji skóry po radioterapii” – Glospacjenta.pl. Skin after radiotherapy: impact and care guidelines

4. „Pielęgnacja skóry podczas radioterapii” – Together by St. Jude. Skin care tips during radiotherapy – St. Jude’s Children’s Research Hospital

5. „Best evidence summary for self-management of radiation dermatitis” – Frontiers in Oncology. Radiation dermatitis management evidence summary